I. KHÁI NIỆM
Khả năng xem xét, đánh giá và phân tích thông tin, ý tưởng hoặc quan điểm một cách logic, khách quan để đưa ra nhận định chính xác và đề xuất cải tiến hiệu quả.
II. THANG ĐO 5 CẤP ĐỘ
1. Cấp độ 1
- Diễn giải cấp độ: Có hiểu biết sơ lược về phản biện và áp dụng được một số kỹ thuật cơ bản.
- Diễn giải hành vi: Nhận diện được các lập luận cơ bản trong một vấn đề. Đặt câu hỏi đơn giản để làm rõ thông tin. Biết cách tìm kiếm thông tin từ các nguồn khác nhau. Trình bày ý kiến cá nhân về một vấn đề đơn giản. Lắng nghe ý kiến của người khác khi thảo luận.
- Hướng dẫn đánh giá: Quan sát khả năng nhận diện lập luận và đặt câu hỏi trong các cuộc họp nhỏ. Yêu cầu trình bày ý kiến về một vấn đề đơn giản. Đánh giá cách thu thập và sử dụng thông tin trong một báo cáo ngắn.
2. Cấp độ 2
- Diễn giải cấp độ: Nắm được các nguyên tắc cơ bản và áp dụng tương đối thuần thục kỹ năng phản biện trong công việc.
- Diễn giải hành vi: Phân tích được các lập luận trong một vấn đề phức tạp hơn. Đặt câu hỏi có chiều sâu để thu thập thông tin cần thiết. So sánh và đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn khác nhau. Đưa ra nhận xét có cơ sở về ý kiến của người khác. Tham gia tích cực vào các cuộc thảo luận nhóm.
- Hướng dẫn đánh giá: Giao nhiệm vụ phân tích một vấn đề có độ phức tạp vừa phải. Đánh giá chất lượng câu hỏi và cách thu thập thông tin. Quan sát khả năng đưa ra nhận xét trong các cuộc thảo luận nhóm.
3. Cấp độ 3
- Diễn giải cấp độ: Thực hiện thuần thục kỹ năng phản biện, áp dụng hiệu quả trong nhiều tình huống khác nhau.
- Diễn giải hành vi: Phân tích toàn diện các khía cạnh của vấn đề phức tạp. Đặt câu hỏi sâu sắc để khám phá các giả định tiềm ẩn. Đánh giá độ tin cậy và giá trị của các nguồn thông tin. Đưa ra lập luận logic, có sức thuyết phục. Điều phối hiệu quả các cuộc thảo luận nhóm về các vấn đề phức tạp.
- Hướng dẫn đánh giá: Giao nhiệm vụ phân tích một vấn đề phức tạp trong phạm vi công việc. Đánh giá khả năng điều phối thảo luận nhóm. Xem xét chất lượng lập luận và kết luận trong các báo cáo phân tích.
4. Cấp độ 4
- Diễn giải cấp độ: Có khả năng phản biện chuyên sâu, hướng dẫn người khác cách thực hiện phản biện hiệu quả.
- Diễn giải hành vi: Phân tích sâu sắc các vấn đề phức tạp, đa chiều. Đặt câu hỏi mang tính chiến lược để thách thức tư duy. Tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn để đưa ra kết luận chính xác. Xây dựng các lập luận sắc bén, có tính đột phá. Hướng dẫn người khác cách phản biện hiệu quả trong các tình huống khác nhau.
- Hướng dẫn đánh giá: Giao nhiệm vụ phân tích các vấn đề phức tạp, đa chiều. Đánh giá khả năng hướng dẫn người khác phản biện. Xem xét tác động của các lập luận và đề xuất đối với hoạt động của bộ phận.
5. Cấp độ 5
- Diễn giải cấp độ: Là chuyên gia phản biện, có khả năng đổi mới phương pháp và tạo ảnh hưởng tích cực trong tổ chức.
- Diễn giải hành vi: Phân tích các vấn đề phức tạp ở tầm vĩ mô, có tính hệ thống. Đặt câu hỏi mang tính đột phá, thúc đẩy sự đổi mới. Tạo ra các phương pháp mới để đánh giá và tổng hợp thông tin. Xây dựng các lập luận có tính cách mạng, tạo ảnh hưởng lớn. Xây dựng văn hóa phản biện tích cực trong tổ chức.
- Hướng dẫn đánh giá: Đánh giá khả năng phân tích vấn đề ở tầm vĩ mô. Xem xét tác động của các đề xuất đối với toàn tổ chức. Đánh giá mức độ ảnh hưởng và khả năng thúc đẩy văn hóa phản biện trong tổ chức.